خورشاه بن قباد الحسينى

340

تاريخ ايلچى نظام شاه ( فارسى )

معروف شرح جامى نيز از اوست . ( دايرة المعارف فارسى ) ص 262 س 15 مولانا جلال دوانى : جلال الدين محمد ابن اسعد كازرونى ، ( 830 - 908 ه . ق . ) معروف به علّامهء دوانى از متكلّمان و حكماى ايران است . نسب به ابو بكر صدّيق مىرسانيد ، و از اين‌رو او را صدّيقى نيز خوانده‌اند . در عهد امراى آق‌قوينلو در فارس شهرت و اهميّت بسيار يافت ، چنان كه يك چند قاضى فارس شد . به فارسى و عربى تأليفات داشت ، و بيشتر تأليفات عربى او حواشى يا شروح بر كتب حكمت و كلام است ؛ از آن جمله است شرح تهذيب المنطق تفتازانى ، شرح العقايد العضديه ، شرح هياكل السنور شيخ اشراق ، و چندين حاشيه بر شرح تجريد قوشچى . مهمترين كتاب فارسى او كتاب لوامع الاشراق است معروف به اخلاق جلالى ، كه در واقع تحرير تازه‌اى است از كتاب اخلاق ناصرى . رساله‌اى فارسى نيز به نام عرض‌نامه از او باقى است راجع به عرض سپاه ، كه به نام سلطان خليل پسر اوزون حسن تأليف كرده است . دوانى مذهب شافعى داشته است و به موجب بعضى اقوال ، در اواخر عمر به تشيّع گرويده است . طبع شعر نيز داشته است ، و با تخلّص فانى به فارسى شعر مىسروده . در تاريخ وفاتش اختلاف است . ( دايرة المعارف فارسى ) ص 262 س 18 مولانا على قوشچى : على يا ملا على قوشچى ، ( فت 879 ه . ق . ) منجّم و متكلّم مسلمان ، و از متصدّيان رصدخانهء الغ بيگ در سمرقند . پدرش محمد ، مأمور مراقبت از مرغان شكارى الغ بيگ بود ، و به همين جهت وى به « قوشچى » معروف شد . قوشچى در سمرقند علوم عصر خود را فرا گرفت ، و رياضيّات را نزد قاضىزادهء رومى آموخت . بعد از وفات الغ بيگ به تبريز رفت ، و به خدمت اوزون حسن پيوست ، و از جانب وى به سفارت به قسطنطنيه رفت ، و اواخر عمر را در آنجا گذرانيد . آثارش مشتمل است بر كتاب هيئت مقدماتى معروف به فارسى هيئت و شرح تجريد الكلام خواجه نصير الدين طوسى . ( دايرة المعارف فارسى )